Jak COVID-19 wpłynął na liczbę zgonów?

Komentarz do danych

Kiedy krzywa się wypłaszczyła?

W ujęciu rocznym stało się to w 2023 r. Liczba 409 036 zgonów była tylko o 673 niższa od wyniku z 2019 r., a wartości z lat 2024-2025 pozostały blisko tego poziomu. Analiza tygodniowa przebiegu pandemii w Polsce wskazuje ostatni istotny szczyt na przełomie grudnia 2022 i stycznia 2023 r., po czym tygodniowe liczby spadły poniżej średniej z lat 2015-2019.

Porównanie z samym 2019 r. jest celowo proste. Nie uwzględnia starzenia się ludności, zmian jej liczby ani trendu sprzed pandemii. Dlatego do odpowiedzi o nadwyżce zgonów potrzebny jest także model statystyczny.

Czy górka covidowa odbiła się mniejszą liczbą zgonów później?

Częściowo tak. W badaniu opublikowanym w 2026 r. model dla Polski wskazał nadwyżkę +159 zgonów na 100 tys. mieszkańców w 2020 r., +278 w 2021 r. i +83 w 2022 r., a następnie wartości -39 w 2023 r. i -71 w 2024 r. Autorzy oszacowali tak zwane przesunięcie zgonów na 21% wcześniejszej nadwyżki, z przedziałem ufności 17-25%.

Zjawisko to oznacza, że część osób szczególnie narażonych zmarła wcześniej, więc w późniejszym okresie liczba zgonów mogła być przejściowo niższa. Nie wolno jednak z tego wyciągać wniosku, że pandemia tylko przesunęła zgony o krótki czas. W tym samym modelu skumulowana nadwyżka dla Polski w latach 2020-2024 pozostała dodatnia i wyniosła +413 zgonów na 100 tys. mieszkańców.

Co można powiedzieć o 2025 roku?

Roczna liczba 405 747 zgonów była niższa niż w 2019 r. o 3 962, ale samo porównanie dwóch lat nie wystarcza do przypisania tej różnicy efektowi po pandemii. Najbardziej ostrożny wniosek jest taki: pandemiczna górka wygasła, wystąpiło częściowe przesunięcie zgonów, lecz nie skompensowało ono pełnego bilansu nadmiarowych zgonów.

Opracowanie własne na podstawie: analizy przebiegu pandemii w Polsce 2020-2023, badania JAMA Network Open o przesunięciu zgonów i danych GUS. Wyniki modeli opisują populację i nie pozwalają ustalić przyczyny zgonu konkretnej osoby.