Od przyrostu do ubytku
Niebieskie słupki oznaczają przewagę urodzeń, koralowe przewagę zgonów. Pokazujemy wybrane lata, bez uzupełniania luk.
Urodzenia żywe minus zgony, osobyGUS: 100 lat Polski w liczbach · Szeregi demograficzne GUS
Przyrost i ubytek naturalny
Bilans naturalny Polski przez 100 lat.
Bilans naturalny to liczba urodzeń żywych pomniejszona o liczbę zgonów. W wybranych latach stulecia widać przejście od silnego przyrostu do trwałego ubytku naturalnego.
Bilans w 1925 r.+545 000więcej urodzeń niż zgonów
Bilans w 2025 r.-167 483więcej zgonów niż urodzeń
Zmiana między punktami-712 483nie jest prognozą ani zmianą populacji
Bilans naturalny to nie pełny bilans ludności
Wykres nie uwzględnia migracji. Dodatkowo wartości sprzed i po II wojnie światowej dotyczą Polski w innych granicach. Rok 2025 ma pełny zakres miesięcy, ale inną metodologię GUS niż wcześniejsze lata.
Bilans naturalny w wybranych latach
| Rok | Bilans naturalny | Kierunek | Zakres terytorialny |
|---|
Komentarz do danych
Ujemny bilans przestał być epizodem
W połowie lat 20. XX wieku przewaga urodzeń nad zgonami przekraczała pół miliona rocznie. Po wojnie silny przyrost podtrzymał wyż kompensacyjny, a w 1950 r. bilans wyniósł około +474 tys. osób. W kolejnych dekadach nadwyżka malała, choć echo wyżu podniosło ją ponownie w latach 70. i 80.
Na przełomie stuleci bilans zbliżył się do zera. Po krótkim odbiciu w latach 2006-2012 od 2013 r. ponownie jest ujemny. Pandemia pogłębiła ubytek do około -188 tys. w 2021 r., ale jej wygaszenie nie przywróciło równowagi: w 2025 r. ubytek naturalny nadal przekraczał 167 tys. osób.
To ważne rozróżnienie dla długiego horyzontu: pandemiczny wzrost zgonów był szokiem czasowym, natomiast malejąca liczba urodzeń ma charakter strukturalny. Dlatego powrót zgonów w okolice poziomu sprzed pandemii nie wystarczył do zamknięcia luki.
Źródła i kontekst:Sytuacja demograficzna Polski do 2024 r., GUSRocznik Demograficzny 2025
Zobacz dane składowe
Bilans wynika bezpośrednio z różnicy między urodzeniami i zgonami.